Choroby porzeczek i ich charakterystyka – Antraknoza liści porzeczek i biała plamistość liści porzeczek

Antraknoza liści porzeczek oraz biała plamistość liści porzeczek to jedne z najczęściej występujących chorób grzybowych porzeczki, które mogą znacząco obniżyć zdrowotność krzewów i jakość plonu. Występują równocześnie na wszystkich odmianach, a ich rozwój szczególnie nasila się w lata o wilgotnej i deszczowej wiośnie.

 

Źródła i rozwój choroby

Głównym źródłem infekcji pierwotnych są zarodniki workowe, rozwijające się na porażonych, opadłych liściach z poprzedniego sezonu. Początkowe infekcje są zwykle nieliczne, ale to one stanowią punkt wyjścia dla dalszego rozwoju choroby. Wraz z upływem sezonu, w sprzyjających warunkach pogodowych, infekcje wtórne mogą rozprzestrzeniać się bardzo szybko.

Objawy antraknozy liści

Pierwsze symptomy antraknozy pojawiają się po kwitnieniu. Na liściach zauważyć można drobne, ciemnobrunatne plamki o nekrotycznym charakterze, które stopniowo się powiększają. W miarę rozwoju choroby plamy łączą się, powodując zasychanie i przedwczesne opadanie liści.

Objawy białej plamistości liści

Biała plamistość liści porzeczek rozwija się nieco wcześniej niż antraknoza. Początkowo pojawiają się drobne, brązowe plamki, które szybko powiększają się i przybierają barwę szarobiałą z charakterystyczną brązową obwódką. W okresie wegetacji, w obrębie tych plam, tworzą się zarodniki konidialne, które – przenoszone przez deszcz – odpowiadają za kolejne infekcje wtórne.

Skutki porażenia

W sprzyjających warunkach – przy wysokiej wilgotności i częstych opadach – choroby te mogą doprowadzić do masowego zrzucania liści już w lipcu, co skutkuje:

• osłabieniem wzrostu krzewów,

• spadkiem plonowania,

• pogorszeniem odporności roślin na mróz i choroby zimowe.

Ochrona i profilaktyka

Aby ograniczyć ryzyko wystąpienia antraknozy i białej plamistości, należy:

• usuwać i niszczyć opadłe liście, będące źródłem infekcji,

• wykonywać opryski zapobiegawcze w okresach wysokiej wilgotności,

• dbać o przewiewność plantacji i rotację nasadzeń.

Dbanie o higienę fitosanitarną plantacji to klucz do ograniczenia rozwoju tych groźnych chorób.

Choroby porzeczek i ich charakterystyka – Choroba „Full Bossom”

 Choroba „Full Bossom” to rzadko występujące, ale bardzo groźne schorzenie porzeczki czerwonej i białej, które prowadzi do całkowitej utraty plonu. Choć znana jest od wielu lat, do dziś pozostaje tajemnicza pod względem przyczyn – nie udało się jednoznacznie ustalić czynnika sprawczego ani mechanizmu jej rozprzestrzeniania się. Wiadomo jedynie, że choroba może być przenoszona podczas rozmnażania wegetatywnego, co oznacza, że zakażony materiał rozmnożeniowy stanowi główne źródło infekcji.

 

Objawy choroby „Full Bossom”

Najbardziej charakterystycznym symptomem tej choroby są zniekształcone kwiatostany (czyli grona porzeczek), które całkowicie różnią się od zdrowych kwiatów.

• Kwiaty w gronach są podwójne, mają dodatkowy okółek płatków kwiatowych, co nadaje im nienaturalny, „pełny” wygląd.

• Tak zmienione kwiaty są sterylne, przez co nie zawiązują owoców.

• Po kwitnieniu kwiatostany częściowo zasychają, a następnie opadają, pozostawiając krzew bez owoców.

W efekcie roślina nie wydaje plonu, co przy większym nasileniu choroby może oznaczać całkowitą utratę wartości produkcyjnej plantacji.

Rozprzestrzenianie i zapobieganie

Ponieważ czynnik sprawczy choroby „Full Bossom” nie został jeszcze zidentyfikowany, a drogi jej rozprzestrzeniania nie są do końca poznane, profilaktyka opiera się na zasadach ostrożności:

• Należy używać wyłącznie zdrowego, wolnego od objawów materiału rozmnożeniowego.

• Wskazane jest unikanie rozmnażania wegetatywnego z podejrzanych lub nieprzebadanych roślin.

• Plantacje powinny być regularnie monitorowane, a każdy krzew z objawami choroby natychmiast usuwany z pola.

Choroba „Full Bossom” porzeczki czerwonej i białej to przykład tajemniczego schorzenia, które – mimo niewielkiej wiedzy o jego przyczynach – ma bardzo poważne skutki. Najlepszym sposobem ochrony jest czujność, stosowanie zdrowego materiału nasadzeniowego oraz eliminacja roślin wykazujących symptomy tej choroby.

Choroby porzeczek i ich charakterystyka – Rewersja porzeczki

Rewersja porzeczki to jedna z najgroźniejszych chorób wirusowych porzeczki czarnej, powodująca poważne straty w plonach i prowadząca do zamierania krzewów. Jej sprawcą jest wirus rewersji porzeczki czarnej (Blackcurrant reversion virus – BRV), należący do rodzaju Nepovirus. Choroba występuje w dwóch typach – europejskim (ETR) i rosyjskim (RTR), które różnią się nasileniem objawów, ale mają podobną szkodliwość dla roślin.

 

Jak dochodzi do zakażenia?

Wirus rozprzestrzenia się głównie poprzez porażony materiał rozmnożeniowy, dlatego niezwykle ważne jest używanie zdrowych sadzonek. Na plantacjach głównym wektorem przenoszącym chorobę jest wielkopąkowiec porzeczkowy (Cecidophyopsis ribis) – mikroskopijny szpeciel, który przenosi wirusa z zainfekowanych na zdrowe krzewy.

Objawy rewersji porzeczki

Pierwsze symptomy choroby mogą być trudne do zauważenia, jednak w miarę postępu infekcji stają się coraz bardziej charakterystyczne:

• Zmiana kształtu liści – liście stają się mniejsze, bardziej wydłużone i trójklapowe.

• Zmieniony pokrój krzewu – pędy nadmiernie się rozgałęziają, przyjmując formę „miotlastą”.

• Osłabienie wzrostu i mniejsze owocowanie – rośliny tracą siły, a plon ulega znacznemu obniżeniu.

• Zamieranie krzewów – po kilku latach od infekcji cała roślina może obumrzeć.

Charakterystyczne objawy na kwiatach

To właśnie kwiatostany najlepiej zdradzają obecność choroby:

• W typie ETR część pąków kwiatowych rozwija się z opóźnieniem, a ich barwa zmienia się na fioletową, różową lub czerwoną. Kwiaty są sterylne – nie tworzą owoców i opadają po kwitnieniu.

• W typie RTR objawy są bardziej widoczne – pąki są zdeformowane, pozbawione pylników, o zwężonych lub podwojonych płatkach. Często nie rozwijają się w pełne kwiaty i zasychają, pozostając na krzewach aż do jesieni.

Zapobieganie i zwalczanie

Nie istnieją środki chemiczne, które mogłyby zwalczyć wirusa rewersji porzeczki. Dlatego podstawą ochrony jest profilaktyka i odpowiednie zarządzanie plantacją:

• Sadzenie tylko zdrowego, certyfikowanego materiału roślinnego.

• Regularne lustracje plantacji i usuwanie porażonych krzewów.

• Zachowanie izolacji od starszych nasadzeń, które mogą stanowić źródło infekcji.

• Systematyczne zwalczanie wielkopąkowca porzeczkowego (C. ribis) – głównego wektora wirusa.

• Wybór odmian odpornych na rewersję lub szpeciela.

Rewersja porzeczki to choroba, która może całkowicie zniszczyć plantację, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie działania profilaktyczne. Tylko stosowanie zdrowego materiału rozmnożeniowego, regularne kontrole i uprawa odmian odpornych pozwalają ograniczyć ryzyko jej wystąpienia i zachować zdrowe, plonujące krzewy porzeczki.