Rewersja porzeczki to jedna z najgroźniejszych chorób wirusowych porzeczki czarnej, powodująca poważne straty w plonach i prowadząca do zamierania krzewów. Jej sprawcą jest wirus rewersji porzeczki czarnej (Blackcurrant reversion virus – BRV), należący do rodzaju Nepovirus. Choroba występuje w dwóch typach – europejskim (ETR) i rosyjskim (RTR), które różnią się nasileniem objawów, ale mają podobną szkodliwość dla roślin.
Jak dochodzi do zakażenia?
Wirus rozprzestrzenia się głównie poprzez porażony materiał rozmnożeniowy, dlatego niezwykle ważne jest używanie zdrowych sadzonek. Na plantacjach głównym wektorem przenoszącym chorobę jest wielkopąkowiec porzeczkowy (Cecidophyopsis ribis) – mikroskopijny szpeciel, który przenosi wirusa z zainfekowanych na zdrowe krzewy.
Objawy rewersji porzeczki
Pierwsze symptomy choroby mogą być trudne do zauważenia, jednak w miarę postępu infekcji stają się coraz bardziej charakterystyczne:
-
Zmiana kształtu liści – liście stają się mniejsze, bardziej wydłużone i trójklapowe.
-
Zmieniony pokrój krzewu – pędy nadmiernie się rozgałęziają, przyjmując formę „miotlastą”.
-
Osłabienie wzrostu i mniejsze owocowanie – rośliny tracą siły, a plon ulega znacznemu obniżeniu.
-
Zamieranie krzewów – po kilku latach od infekcji cała roślina może obumrzeć.
Charakterystyczne objawy na kwiatach
To właśnie kwiatostany najlepiej zdradzają obecność choroby:
-
W typie ETR część pąków kwiatowych rozwija się z opóźnieniem, a ich barwa zmienia się na fioletową, różową lub czerwoną. Kwiaty są sterylne – nie tworzą owoców i opadają po kwitnieniu.
-
W typie RTR objawy są bardziej widoczne – pąki są zdeformowane, pozbawione pylników, o zwężonych lub podwojonych płatkach. Często nie rozwijają się w pełne kwiaty i zasychają, pozostając na krzewach aż do jesieni.
Zapobieganie i zwalczanie
Nie istnieją środki chemiczne, które mogłyby zwalczyć wirusa rewersji porzeczki. Dlatego podstawą ochrony jest profilaktyka i odpowiednie zarządzanie plantacją:
-
Sadzenie tylko zdrowego, certyfikowanego materiału roślinnego.
-
Regularne lustracje plantacji i usuwanie porażonych krzewów.
-
Zachowanie izolacji od starszych nasadzeń, które mogą stanowić źródło infekcji.
-
Systematyczne zwalczanie wielkopąkowca porzeczkowego (C. ribis) – głównego wektora wirusa.
-
Wybór odmian odpornych na rewersję lub szpeciela.
Rewersja porzeczki to choroba, która może całkowicie zniszczyć plantację, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie działania profilaktyczne. Tylko stosowanie zdrowego materiału rozmnożeniowego, regularne kontrole i uprawa odmian odpornych pozwalają ograniczyć ryzyko jej wystąpienia i zachować zdrowe, plonujące krzewy porzeczki.
